SEO BIRDLIFE

SEO/BirdLife θεωρεί ότι η ΚΓΠ πρέπει να επιδεικνύει μεγαλύτερη προσοχή προς τη βιοποικιλότητα και τους γεωργούς.

  • Μετά την αξιολόγηση που πραγματοποίησαν η κυβέρνηση και οι αυτόνομες περιφέρειες για το πρώτο έτος εφαρμογής της νέας ΚΓΠ, ο ΜΚΟ αναγνωρίζει ότι έχουν σημειωθεί πρόοδοι σε μέτρα. Οι οικο-κανόνες ευνοούν το περιβάλλον, αλλά είναι ανεπαρκείς και ορισμένες από τις προϋποθέσεις τους δυσκολεύουν την εφαρμογή από τους γεωργούς.
  • Η SEO/BirdLife θεωρεί απαραίτητο να ανασχεδιαστεί ο οικο-κανόνας “χώροι βιοποικιλότητας”, λαμβάνοντας υπόψη την πιθανή επίδραση των σχεδιασμένων μέτρων και την ίδρυση συστημάτων παρακολούθησης και αξιολόγησης του πραγματικού αντικτύπου στη βιοποικιλότητα.
  • Μέσα από την εμπειρία της ως αγροτών με το Riet Vell και μέσω επιδεικτικών έργων όπως το LIFE Olivares Vivos+, ο ΜΚΟ έχει υποβάλει και θα συνεχίσει να υποβάλλει προτάσεις για τη βελτίωση των γεωργικών πολιτικών που ευνοούν τη βιοποικιλότητα και την κερδοφορία των γεωργών.

Μετά τη συνάντηση του συντονιστικού οργάνου του Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΓΠ (ΣΣΚΓΠ), η κυβέρνηση και οι αυτόνομες περιφέρειες δημοσίευσαν τον απολογισμό τους για την πρώτη χρονιά εφαρμογής της νέας ΚΓΠ, καταλήγοντας ότι “η συνδυασμένη ενίσχυση, οι οικο-κανόνες και οι αγροπεριβαλλοντικές υποχρεώσεις ανάπτυξης της υπαίθρου αποτέλεσαν σημαντική πρόοδο στην περιβαλλοντική φιλοδοξία της νέας ΚΓΠ”. Αυτό το συμπέρασμα βασίζεται στον αριθμό των αιτήσεων για τους οικο-κανόνες από τους γεωργούς και στον αριθμό των αιτήσεων για οικολογική παραγωγή, που υπερέβησαν σημαντικά τις προβλεπόμενες.

Η SEO/BirdLife θεωρεί ότι, για να αξιολογηθεί ο αντίκτυπος στους περιβαλλοντικούς στόχους της ΚΓΠ, εκτός από την επιφάνεια που καλύπτεται από τα διάφορα μέτρα, πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ο πιθανός αντίκτυπος των σχεδιαζόμενων μέτρων και να θεσπιστούν συστήματα παρακολούθησης και αξιολόγησης του πραγματικού αποτελέσματος στη διατήρηση της βιοποικιλότητας. Και, τόσο στον σχεδιασμό των μέτρων όσο και στην αξιολόγηση τους, υπάρχει περιθώριο βελτίωσης και πολύς δρόμος προς την περαιτέρω ανάπτυξη.

Η βιοποικιλότητα, η μεγάλη παραμελημένη στο ΣΣΚΓΠ

Ένας από τους κύριους στρατηγικούς στόχους της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής είναι “η σταμάτηση και αναστροφή της διαδικασίας απώλειας βιοποικιλότητας, η βελτίωση των οικοσυστημικών της υπηρεσιών και η διατήρηση των οικοτόπων και των τοπίων της”. Πέρα ​​από τη συμμόρφωσή του με τους στόχους της Ατζέντας 2030 και τις στρατηγικές “Από την Αγροτιά στο Τραπέζι” και “Βιοποικιλότητα 2030”, η αύξηση της βιοποικιλότητας στα αγροτικά εδάφη και η αποκατάσταση των οικοσυστημικών τους υπηρεσιών είναι απαραίτητος στόχος για τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των αγροτών και τη διατήρηση της ζωντανής αγροτικής οικονομίας της ΕΕ. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη τον τελικό σχεδιασμό των οικο-κανόνων και των επεμβάσεων ανάπτυξης της υπαίθρου, καθώς και τα στοιχεία υποδοχής αυτού του πρώτου έτους, η SEO/BirdLife θεωρεί ότι είμαστε ακόμα μακριά από την προσπάθεια επίτευξης των βιοποικιλιακών στόχων της ΚΓΠ.

Ένας μόνος οικο-κανόνας κακά προσαρμοσμένος και πληρωμένος

Παρόλο που ορισμένοι άλλοι στόχοι μπορεί να έχουν έμμεσα οφέλη, υπάρχει μόνο ένας οικο-κανόνας που αφορά ειδικά τη βελτίωση της βιοποικιλότητας: Αγροοικολογία: Χώροι Βιοποικιλότητας. Ένας οικο-κανόνας που αρχικά σχεδιάστηκε για αγροτικά εδάφη και επεκτάθηκε σε ξυλώδεις καλλιέργειες χωρίς να προσαρμοστεί στις εμφανείς αγρονομικές και τοπογραφικές διαφορές που υπάρχουν μεταξύ αυτών. Αυτό, μεταξύ άλλων αιτίων, μπορεί να έχει συμβάλει στην περιορισμένη υποδοχή του σε ξυλώδεις καλλιέργειες, που είναι επίσης σημαντικές για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, λόγω της έκτασής τους (οι ξυλώδεις καλλιέργειες καλύπτουν πάνω από 5 εκατομμύρια εκτάρια στην Ισπανία) και της κατανομής τους στον πιο σημαντικό καυστήρα βιοποικιλότητας στην Ευρώπη, το μεσογειακό λεκάνη.

Αν προσθέσουμε σε αυτούς τους περιορισμούς για την εφαρμογή και την αποτελεσματικότητά τους, το πολύ μικρότερο οικονομικό πρόσθετο, τη χαμηλή επιτυχία αυτού του μέτρου είναι ένα λογικό αποτέλεσμα. Πράγματι, σύμφωνα με τα δεδομένα του Υπουργείου Γεωργίας, για τους δύο μοναδικούς οικο-κανόνες που οι γεωργοί μπορούν να ενταχθούν σε ξυλώδεις καλλιέργειες (μπορεί να ζητηθεί μόνο ένας από αυτούς), στην Ανδαλουσία – την περιοχή με τη μεγαλύτερη έκταση τέτοιων καλλιεργειών -, από το συνολικό εμβαδόν που έχει ενταχθεί σε αμφότερους τους οικο-κανόνες, πάνω από το 97% του εμβαδού έχει ενταχθεί στον οικο-κανόνα των βοτανικών ή αδρανών επικαλύψεων, έναντι λιγότερου από το 3% που έχει ενταχθεί στους χώρους βιοποικιλότητας. Και, αν και σε εθνικό επίπεδο, βελτιώνεται κάπως, παραμένει ακόμα στο 80% και 20% αντίστοιχα.

Από την πλευρά του, στην περίπτωση των βοσκότοπων, η υποδοχή ήταν ακόμα πιο μικρή. Από τα πάνω από 6,5 εκατομμύρια εκτάρια που έχουν ζητήσει κάποιον από τους διαθέσιμους οικο-κανόνες για βοσκότοπους, μόνο 85.000 εκτάρια έχουν ενταχθεί στις πρακτικές που σχετίζονται με τη βιοποικιλότητα (σχεδόν όλα σε υγρά βοσκοτόπια). Είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι αυτοί οι αριθμοί αντιστοιχούν σε περίπου 80% του συνολικού εμβαδού των υπαρχόντων βοσκοτόπων και βοσκότοπων στην Ισπανία, είναι η παραγωγική κατεύθυνση με τη μεγαλύτερη συμμετοχή σε αυτές τις ενισχύσεις, πράγμα που μπορεί να αντανακλά την ανάγκη υποστήριξης του τομέα της εκτατικής κτηνοτροφίας και τον πιθανό θετικό αντίκτυπο αυτών των νέων σχημάτων στη βιωσιμότητα τους. Όπως και να έχει, αν και πρόκειται για ένα αρνητικό δεδομένο για τη βιοποικιλότητα, το γεγονός είναι ότι οι οικο-κανόνες που συνδέονται με τη βιοποικιλότητα και τα οικοσυστήματα δεν έχουν προσελκύσει το ενδιαφέρον των γεωργών, προτιμώντας άλλες επιλογές με υψηλότερη ανταμοιβή ή μεγαλύτερη στήριξη για την εφαρμογή τους.

Για τα αγροτικά καλλιεργήματα, τα νούμερα είναι κάπως διαφορετικά. Έχουν μια πιο ισορροπημένη συμμετοχή μεταξύ των πρακτικών περιστροφής (στο οικο-καθεστώς της αγροκολονικής άνθρακα και της αγροοικολογίας) και των χώρων βιοποικιλότητας, με περίπου 5,5 και 2,4 εκατομμύρια εκτάρια αντίστοιχα. Ωστόσο, αυτό σημαίνει ότι λιγότερο από το 25% της συνολικής επιφάνειας των αρόσιμων γαιών έχει εφαρμόσει πρακτικές βιοποικιλότητας, και κάτω από την επιφάνεια που αναφέρεται ως εγκατάλειψη τα τελευταία χρόνια.

Από την άλλη πλευρά, υπήρξε επίσης σημαντική αύξηση της επιφάνειας που εφαρμόζει την άμεση σπορά, ένα άλλο από τα διαθέσιμα οικο-καθεστώτα, στο οποίο η SEO/BirdLife έχει εκφράσει επανειλημμένα τη δυσφορία της διότι συνδέεται με τη χρήση ζιζανιοκτόνων και, συνεπώς, είναι ασυνάρτητο με τους στόχους που δικαιολογούν αυτές τις ενισχύσεις, με αποτέλεσμα να χάνει ξανά η βιοποικιλότητα.

Η κατάσταση ποικίλλει ανάλογα με τις αυτόνομες περιοχές, κάτι που σχετίζεται με το διαφορετικό βάρος της ΚΓΠ και τις κύριες παραγωγικές κατευθύνσεις σε κάθε μία από αυτές. Αλλά τα οικο-καθεστώτα πάσχουν επίσης, περιορίζοντας την πιθανότητά τους, σε ποσά που είναι πάλι μεγαλύτερα για τις πιο παραγωγικές καλλιέργειες, με βάση το έννοια της “απώλειας κέρδους”, σύροντας έτσι τη μικρότερη στήριξη μέσω των άμεσων ενισχύσεων για τις εκμεταλλεύσεις με μεγαλύτερη έκταση ή χαμηλότερα κέρδη, που έτσι παγιδεύονται σε έναν κύκλο ελάχιστης αποδοτικότητας.

Συνδυασμός οικο-καθεστώτων: κλειδί για τη διατήρηση

Είναι προφανές ότι η εφαρμογή των αγριόχορτων, η περιστροφή των καλλιεργειών, τα πουλάρια και η εκτεταμένη κτηνοτροφία, όταν διαχειρίζονται καλά, μπορούν να έχουν πολύ θετικές επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα, αλλά εάν συνδυαστούν με μια αύξηση της πολυπλοκότητας του τοπίου, το δυναμικό είναι ακόμα μεγαλύτερο. Η SEO/BirdLife θεωρεί απαραίτητο, συνεπώς, να δημιουργηθούν χώροι φυτών και ζώων που θα αποτελούν πηγές βιοποικιλότητας, ώστε οι υπόλοιπες ενέργειες να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην αποκατάσταση των ειδών. Πράγματι, ο συνδυασμός και των δύο παραγόντων είναι καθοριστικός για την ανάκαμψη της βιοποικιλότητας στις καλλιέργειες και τις γεωργικές εκτάσεις. Έτσι, επιστημονικά αποδείχθηκε, για παράδειγμα, στις μελέτες του Πανεπιστημίου της Jaén και του CSIC στο πλαίσιο του έργου LIFE Olivares Vivos: η συνδυασμένη αύξηση των χώρων βιοποικιλότητας με τη διαχείριση των αγριόχορτων οδηγεί σε ένα δυναμικό άνω του 33%.

Γι’ αυτό, η SEO/BirdLife έχει ζητήσει να επιτρέπεται η υποβολή αιτήσεων για πολλαπλά οικο-καθεστώτα και, ειδικότερα, να είναι συμβατό το οικο-καθεστώς των χώρων βιοποικιλότητας με όλα τα άλλα, ώστε να είναι πραγματικά αποτελεσματικά γι’ αυτό το περιβαλλοντικό στόχο και να συμβάλουν στη βελτίωση της κερδοφορίας των αγροκτημάτων. Σε κάθε περίπτωση, η αναδιοργάνωση του οικο-καθεστώτος της Αγροοικολογίας είναι απαραίτητη. Είναι απαραίτητο να διαφοροποιηθούν οι απαιτήσεις μεταξύ αρόσιμων γαιών και μόνιμων καλλιεργειών (ξυλώδεις), καθώς και να εκχωρηθεί κατάλληλη προϋπολογιστική ανάθεση.

Η βιοποικιλότητα, απών και στις Επεμβάσεις Αγροτικής Ανάπτυξης

Η SEO/BirdLife θεωρεί επίσης ότι τα αγροπεριβαλλοντικά δεν περιλαμβάνουν επαρκείς επιλογές για να συμβάλουν στους στόχους της βιοποικιλότητας, με λίγα μέτρα που απευθύνονται σε αυτόν τον σκοπό ή με περιορισμένα προϋπολογισμένα ποσά. Επίσης, δεν έχει ενσωματωθεί επαρκώς η σημασία του Δικτύου Natura 2000 σε αυτό το νέο ΠΕΠΑΚ, με ελάχιστη συγκεκριμένη υποστήριξη για τους αγρότες σε αυτές τις περιοχές. Σχετικά με το τελευταίο, η SEO/BirdLife έχει ζητήσει επανειλημμένα έναν επιπρόσθετο συμπληρωματικό παράγοντα, εκτός από την προτεραιότητα στη χορήγηση ενισχύσεων για τις εκμεταλλεύσεις στο Natura 2000.

Σε αυτήν την ανάλυση, η SEO/BirdLife θεωρεί ότι η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων δεν μπορεί να περιορίζεται σε αριθμούς επιφάνειας και αιτήσεων. Όπως ορίζεται στη Στρατηγική Περιβαλλοντική Δήλωση του ΠΕΠΑΚ, είναι αναγκαίο να παρακολουθούνται τα αποτελέσματα των μέτρων όσον αφορά τους επιδιωκόμενους στόχους επιρροής και να ορίζονται κατάλληλα συστήματα δεικτών και αξιολόγησης, επίσης όσον αφορά τη βιοποικιλότητα.

Έργα της SEO/BirdLife για ένα γενικευμένο και κερδοφόρο βιώσιμοτητα

Όλη αυτή η λεγόμενη “πράσινη αρχιτεκτονική” της ΚΓΠ (συνθήκη, οικο-καθεστώτα και αγροπεριβαλλοντικά) έχει ένα μεγάλο δυναμικό και έχει σημειώσει κάποια πρόοδο σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο, τουλάχιστον θεωρητικά. Ωστόσο, για να γίνει πραγματικότητα στον αγροτικό τομέα, απαιτείται πολύ περισσότερη φιλοδοξία στην εφαρμογή της και την υποστήριξη των αγροτών. Για να συμβάλει σε αυτό, η SEO/BirdLife έχει ξεκινήσει έργα για να αποδείξει με πραγματικές δράσεις ότι αυτή η μετάβαση σε πιο βιώσιμα και κερδοφόρα γεωργικά συστήματα είναι δυνατή και να μάθει να μεταφράζει την εμπειρία σε δημόσιες πολιτικές που τη συνοδεύουν. Έτσι, εκτός από το έργο LIFE Olivares Vivos, ο οργανισμός αναπτύσσει άλλα όπως τα Secanos Vivos ή το LIFE Agroestepas Ibéricas, καθώς και πολλές συμφωνίες και μικρότερα έργα σε διάφορα είδη παραγωγών, όπως ελαιώνες, εσπεριδοειδή, γαλακτοπαραγωγή ή φρουτοκαλλιέργειες.

Menú

CONÓCENOS

La Sociedad Española de Ornitología es la entidad conservacionista decana de España. Desde 1954, sigue teniendo como misión conservar la biodiversidad, con la participación e implicación de la sociedad, siempre con las aves como bandera.

SEO/BirdLife es la representante en España de BirdLife International, una federación que agrupa a las asociaciones dedicadas a la conservación de las aves y sus hábitats en todo el mundo, con representación en más de 100 países y más de 13 millones de socios.

Es el socio coordinador del LIFE Olivares Vivos+.